Tijdens denkmomenten dromen ouderen samen over nabije en toegankelijke dienstverlening

Bij de campagne Hoe kan ik je helpen?  vragen we niet alleen individuele ouderen om hun ervaringen, bezorgdheden en ideeën over dienstverlening te delen. Ook nodigen we groepen uit om er tijdens een denkmoment samen over in gesprek te gaan. Alle Regionale Platformen Ouderenbeleidsparticipatie organiseren zo’n denkmoment. In regio Leuven waren we erbij en sprokkelden heel wat reacties, inzichten en ideeën van de deelnemers.

Tijdens de Regionale Platformen Ouderenbeleidsparticipatie, die de Vlaamse Ouderenraad ondersteunt, komen leden van lokale ouderenraden, seniorenconsulenten en schepenen ouderenbeleid samen. Ze wisselen er ervaringen uit over diverse thema’s. Vandaag doen ze dat over nabije en kwaliteitsvolle dienstverlening, het thema van de campagne Hoe kan ik je helpen?  van de Vlaamse Ouderenraad. De RPO-leden uit regio Leuven verzamelen in een zaaltje vlakbij het station. Op de tafel staan koffie, thee, sinaasappelsap, en schaaltjes met koekjes en croissants – een goed idee om de innerlijke mens te versterken. Want er moet wat denkwerk verzet worden vandaag.

Vanuit de basis

Wie doet er vandaag mee? Naast de deelnemers, die zichzelf kort even voorstellen en uit alle hoeken van regio Leuven komen, is ook Ann aanwezig. Zij is regionaal medewerker ouderenbeleidsparticipatie bij de Vlaamse Ouderenraad en ze leidt vandaag het denkmoment in goede banen. Ann legt kort het thema van de campagne Hoe kan ik je helpen?  uit en vertelt wat het plan van vandaag is: “Tijdens dit denkmoment willen we horen wat er bij jullie leeft op het vlak van dienstverlening en welke voorstellen jullie zelf hebben. Nadien stappen wij met met jullie input naar de beleidsmakers en adviseren we hen”, geeft ze aan.  

De deelnemers kiezen zelf welke thema’s ze willen bespreken. Daarbij ligt de focus vooral op oplossingen

Ann deelt ook de concrete thema’s voor de gesprekken straks: openbaar vervoer, burgerzaken, banken, dokters en apotheken, boodschappen, horeca, klantendiensten en zorg. De deelnemers kiezen zelf welke thema’s ze willen bespreken. Daarbij ligt de focus vooral op oplossingen, benadrukt ze. Wat zijn goede ideeën en voorbeelden van dienstverlening die wél werkt? Ze haalt het voorbeeld van de mobiele ambtenaar in Kortenaken aan, die bij mensen die minder mobiel zijn, aan huis komt. Ook vertelt ze over een busknooppunt waarvan ouderen zeiden er niet de bus te durven nemen omdat er geen toiletten waren, en waar die er nu wel geïnstalleerd zijn. “Dat zijn twee ideeën die vanuit de basis kwamen”, besluit ze.

Gemengde ervaringen met de bus

De aanwezigen verdelen zich in twee groepen. Ann deelt leuke thematische kaartjes met stellingen uit en verdeelt enkele invulformulieren: het is de bedoeling om bij elk thema een aantal bijhorende stellingen te bespreken en goede voorbeelden te noteren van dienstverlening die werkt. 

“Er moet meer aandacht zijn voor minder mobiele reizigers.”

De groep van Leo, Gaby en Lieve buigt zich over openbaar vervoer. De eerste stelling luidt: ‘Ik kan makkelijk met het openbaar vervoer ergens geraken en terugkeren.’ De ervaringen zijn gemengd. Leo: “Voor mij is de dichtstbijzijnde halte tien minuten lopen. Dat kan ik prima, maar voor veel ouderen is dat niet vanzelfsprekend. Ik kan ook met de auto of fiets naar een andere halte, maar daar is dan weer geen parkeergelegenheid. Lieve beklemtoont de problemen van mensen met een rollator: “Ik ken iemand die de bus niet meer durft te nemen nadat ze bijna klem zat tussen de deuren.” Gaby herkent dit: “Het hangt erg af van de chauffeur: soms wacht die tot iedereen veilig zit, soms sluit de deur al terwijl mensen nog proberen binnen te komen.” Als aanbeveling noteert de groep: ‘Meer aandacht voor minder mobiele reizigers, ook door de chauffeur.’

Burgerzaken toegankelijk voor iedereen

Bij groep twee hebben ze inmiddels het thema burgerzaken aangesneden. De stelling waarover ze het gaan hebben: ‘Als ik een zaal nodig heb, kan ik daarvoor terecht bij een vereniging, gemeente of stad.’ Johan vertelt hoe het in Haacht werkt: “Als je als vereniging bij de gemeente geregistreerd bent, kun je alle zalen digitaal aanvragen, inclusief een drankenlijst.” Dat kan in Bierbeek ook, zegt Pol. “Alleen kun je online niet zien of de zaal vrij is. Je moet een mail sturen en op antwoord wachten.” Als advies schrijft Audrey op: ‘Kalenders beschikbaar maken via de site.’

Vervolgens bespreken ze binnen hetzelfde thema burgerzaken de stelling: ‘In mijn regio ken ik voldoende goede voorbeelden.’ Pol licht een Bierbeeks initiatief toe. “De gemeente heeft zich een ‘kaske’ aangeschaft. Dat is een toestel waarmee de bugerdienst bij je thuis komt, als je via een medisch attest aantoont dat je je niet kunt verplaatsen. Zo kan je thuis zaken regelen waarvoor je anders naar het gemeentehuis zou moeten, bijvoorbeeld je identiteitskaart te vernieuwen. Het ‘kaske’ wordt volop gebruikt in het psychiatrisch ziekenhuis en in de woonzorgcentra.”  Audrey noteert het op het formulier als een waardevol idee.

“Wanneer stations worden verbouwd, denk dan meteen aan toegankelijke perrons en voldoende liften.“

Waardevolle hulp van vrijwilligers

Leo, Gaby en Lieve blijven nog even bij het thema openbaar vervoer. Het gaat nu over de trein en hoe (on)tevreden ze zijn over de dienstverlening daarvan. Vooral de veiligheid komt aan bod. De perrons moeten hoger, vinden ze unaniem, en er mogen meer lage treinen komen zodat instappen makkelijker wordt. Niet alleen voor minder mobiele reizigers, maar ook voor mensen met kinderen of zware koffers. Hun advies aan de NMBS: ‘Wanneer stations worden verbouwd, denk dan meteen aan toegankelijke perrons en voldoende liften.’

De groep kijkt ook naar oplossingen voor wie geen gebruik kan maken van het openbaar vervoer. Luc vertelt over de Minder Mobielen Centrale in zijn gemeente Rotselaar. “Als je naar de dokter, het ziekenhuis of de winkel moet en je bent minder mobiel, dan bel je het lokaal dienstencentrum. Zij brengen je dan in contact met een vrijwilliger van de Minder Mobielen Centrale, die je ernaartoe rijdt.” Zo’n initiatief zouden ze in meer gemeenten moeten opzetten, vinden ze alle drie. “Het maakt echt een verschil voor mensen die anders vastzitten thuis.”

Lieve noemt nog een voorbeeld uit Oud-Heverlee: de riksja’s van de organisatie Wind in de haren. “Als je niet meer met de auto kunt rijden en het openbaar vervoer is geen oplossing, dan kun je je met een fietstaxi oftewel riksja laten vervoeren door vrijwilligers.” Ook dit schrijft de groep op als een goed idee voor andere gemeenten.

“Het lokaal bestuur kan via ruimtelijke ordening zorgen dat die winkels weer dicht bij elkaar liggen.”

Boodschappen doen 

Bij de groep van Pol, Johan en Audrey gaat het ondertussen over een ander thema: boodschappen doen. Meer bepaald over online bestellen en thuislevering. Audrey zegt meteen dat ze dat zelf nooit doet. Ze ziet wel de voordelen – je hoeft de deur niet uit bijvoorbeeld – maar ze mist het gevoel van controle. “In de winkel zie je meteen of een selder nog vers is. Online weet je niet wat je krijgt.” Bovendien vindt ze dat er ook iets sociaals verloren gaat. “In mijn supermarkt kom ik altijd wel iemand tegen die een praatje maakt. Dat zou ik missen.”

Johan pakt het anders aan. Hij doet liever afzonderlijke boodschappen bij de bakker, slager en groentewinkel. “Maar ja,” oppert hij, “er zijn er niet zo veel meer.” En bovendien liggen ze vaak niet vlak bij elkaar, zoals de producten in een supermarkt. “Je bent er dus wel wat langer mee bezig.” Dat brengt Pol op een idee: waarom bij de ontwikkeling van dorpskernen niet opnieuw inzetten op buurtwinkels? “Het lokaal bestuur kan via ruimtelijke ordening zorgen dat die winkels weer dicht bij elkaar liggen.” Hij schrijft het voorstel meteen op het formulier.

De oplossingen tonen stuk voor stuk hoe dienstverlening ook anders kan, dichter bij de mensen.

Terugblik op de ochtend

Tijd om af te ronden. Tijdens een laatste gezamenlijk rondje komt naar boven dat de deelnemers veel hadden aan dit denkmoment. De oplossingen tonen stuk voor stuk hoe dienstverlening ook anders kan, dichter bij de mensen, zeggen de deelnemers. Ann bedankt de aanwezigen: “Hartelijk dank om hier te zijn en het beste van jezelf te geven. Het was een leerrijke ochtend en wij nemen jullie input mee naar beleidsmakers. Da’s beloofd.”